SYMBOLIKA TRADYCYJNEJ ŚWIĘCONKI

Koszyk wielkanocny, zwany również święconką, jest nieodłącznym atrybutem Świąt Wielkanocnych. Pokarmy, które do niego wkładamy symbolizują przede wszystkim zdrowie, płodność, szczęście i dobrobyt. W Polsce tradycja świecenia pokarmów w Wielką Sobotę pojawiła się w XIV w.

Początkowo obrzęd ten odbywał się w domach, gdzie gospodynie do poświecenia przygotowywały wszystkie potrawy wielkanocne. Później zwyczaj przeniesiony został do Kościoła. Wiklinowy koszyczek, udekorowany gałązkami bukszpanu i wyłożony białą serwetą powinien obowiązkowo zawierać siedem produktów, które symbolizują treść chrześcijaństwa:

Chleb – symbolizuje ciało Chrystusa, który podczas Wielkiego Czwartku przemienił swoje ciało w chleb, częstując nim Apostołów podczas ostatniej wieczerzy. Symbolizuje Chrystusa jako chleb życia. Wkładamy go do koszyczka, aby zapewnić sobie dobrobyt i pomyślność.

Sól – jest symbolem oczyszczenia i prawdy. Chroni potrawy przed zepsuciem i dodaje smaku, odstrasza zło i siły nieczyste.

Jajko – jest symbolem życia i nowego początku. To symbol triumfu życia nad śmiercią, nadzieja na życie wieczne. Dzielenie się nim umacnia rodzinne więzi. Może być też malowane i zwie się pisanką. Jajka zdobiono w celach magicznych. W ludowych wierzeniach zwyczaj ten uważany był za jeden z warunków zapewnienia ciągłości świata.
W Polsce pierwsze malowane jaja pochodzą z X wieku.

Chrzan – oznaka ludzkiej siły i zdrowia, jest to białe warzywo korzenne. Jest symbolem przypominającym cierpienie Chrystusa podczas męki, ponieważ wyciska łzy z oczu.

Ser – symbol zgody pomiędzy człowiekiem a zwierzętami i przyrodą. Symbolizuje przyjaźń.

Wędlina, kiełbasa, szynka – symbolizują zdrowie i dostatek materialny bo nie każdy mógł sobie pozwolić na ten szczególny pokarm.

Babka wielkanocna – jest symbolem umiejętności i doskonałości. Rośnie na drożdżach, symbolizuje wzrastanie wiary, nadziei i miłości.

Ponadto w wielkanocnym koszyku znaleźć można:

Masło – symbolizuje zarówno gorycz, jak i słodycz po śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa.

Baranka – to znak Chrystusa, odwołuje się do zwycięstwa życia nad śmiercią. Oznacza pokorę i łagodność. Czerwona chorągiewka jest symbolem Chrystusa Zmartwychwstałego. To zwyciężenie zła i odkupienie grzeszników.

Kurczaczka – symbol nowego życia. Jego  żółty kolor symbolizuje też wiosenne słoneczko.

Zajączka – znak odradzającej się przyrody, wiosny, ze względu na to, że lubi zieloną trawkę. Jest też symbolem płodności i życia.

Wodę – przedstawia Ducha Świętego który obmywa nas z win. Symbolizuje odrodzenie człowieka. Służy do psot w lany poniedziałek.

Bukszpan – jego zielony kolor jest symbolem nadziei. Ze względu na zielone liście które cały czas zachowują świeżość stał się symbolem wieczności i ciągłego odradzania się przyrody. Symbol świata, przyrody.

Autor: Paulina Szczepanik
Pracownik Muzeum Ziemi Leżajskiej

Kalwaria Pacławska: Misterium Męki Pańskiej

W Wielki Piątek, na Kalwarii Pacławskiej tradycyjnie już odbyło się Misterium Męki Pańskiej składającej się z Drogi Krzyżowej oraz towarzyszącej jej inscenizacji.

W wydarzeniu udział wzięło ponad 30 aktorów, oraz ok. 300 widzów. Całość trwała ponad 3 godziny i odbyła się na „Dróżkach” rozlokowanych na kalwaryjskich zboczach. Przypomnijmy że Dróżki Męki Pana Jezusa, rozlokowane są w ten sposób, aby łączna długość odpowiadała rzeczywistym odległościom w Ziemi Świętej.

Całość inscenizacji składała się z trzech głównych elementów. Zaczęło się przy kapliczce „Domek Matki Bożej”, gdzie zainscenizowana została Ostatnia Wieczerza, a następnie pojmanie Jezusa w Ogrójcu. Drugi ważny element miał miejsce na tzw. Gradusach, gdzie odegrany został Sąd u Piłata. Ostatni z dużych elementów inscenizacji miał miejsce już na wzgórzu kalwaryjskim, gdzie pokazane zostało Ukrzyżowanie Jezusa. Oczywiście pomiędzy odprawiona także pozostałe stacje Drogi Krzyżowej (a właściwie Dróżek Pana Jezusa, na które składa się więcej elementów)

 

Leżajsk: „Turki idą…”

8 kwietnia w  Muzeum Ziemi Leżajskiej odbędzie się uroczysta parada straży grobowej ph. „Turki idą…”. Wydarzenie to ma na celu przywrócenie tej pięknej miejscowej tradycji.

W programie: uroczysta Msza Święta w kościele farnym pw. Trójcy Świętej w Leżajsku, przejście spod kościoła farnego na dziedziniec przy Muzeum Ziemi Leżajskiej, pokaz musztry Straży Grobowej (Turków) z Gminy Tryńcza – oddział z Jagiełły, poczęstunek tradycyjnym żurem wielkanocnym oraz otwarcie wystawy czasowej w MZL pt. „Turki i inne zwyczaje wielkanocne”.

Więcej szczegółów na plakacie.