ratusz w Rzeszowie fot. Paulina Reczek

Wybudowany w stylu neorenesansowym i neogotyckim, z charakterystycznym szczytem zwieńczonym zegarem oraz licznymi ozdobnymi wieżyczkami i różnokształtnymi oknami – rzeszowski Ratusz, bo o nim właśnie mowa, pomimo iż nie jest dostępny dla zwiedzających od wewnątrz, to zachwyca swoim wyglądem zewnętrznym i wato mu poświęcić chwilę uwagi.

Historia obiektu

Rzeszów, po otrzymaniu aktu lokacyjnego w 1354 roku, stanął przed koniecznością utworzenia centrum administracji samorządowej, a więc Ratusza. Pierwsze informacje o takowym budynku pojawiają się w 1427 roku, w dokumentach lokacyjnych miasta wystawionych przez Piotra Lunaka z Wiśnicza oraz Stogiewa z Szumska.Ratusz, podobnie jak cała ówczesna zabudowa miejska, był pierwotnie drewniany. Nie omijały go więc liczne pożary, które co jakiś czas trawiły budynki w mieście. Nowy ratusz wybudowano w 1591 roku na polecenie Mikołaja Spytka Ligęzy i był to niewielki, murowany już budynek z gankiem, przedsionkiem i wieżą, wokół którego licznie postawiono kramnice. Ponadto miejscem handlu były również jego piwnice, gdzie sprzedawano głównie wino, miody i piwa marcowe. Rozpoczęcie oraz zakończenie targów na rzeszowskim rynku obwieszczał z Ratusza dźwięk dzwonu a w latach późniejszych zegar.

ratusz w Rzeszowie fot. Paulina Reczek

Ratusz w Rzeszowie fot. Paulina Reczek

Na przestrzeni lat budowla była wielokrotnie odbudowywana po licznych zniszczeniach, czy to po najazdach, trwających wojnach, czy też nadszarpnięciach upływającym czasem. Brak jednak dokumentów potwierdzających ilość obiektów, które wznoszono na miejscu pierwotnego budynku.

Jednocześnie zmieniały się także jego funkcje- był bowiem siedzibą Straży Miejskiej, mieściło się w nim więzienie, do 1867 roku funkcjonowała w nim szkoła żeńska, po 1892 roku powstały tu nawet sklepy. Podczas II wojny światowej Ratusz zajęli Niemcy, niszcząc umocowanego na fasadzie orła.

Po wojnie przez wiele lat budynek był remontowany i dopiero pod koniec XX wieku otrzymał obecny wygląd.

Ratusz obecnie

Rzeszowski ratusz, podobnie jak większość podobnych budynków w kraju, jest obecnie siedzibą Urzędu Miasta i Prezydenta. Jest reprezentacyjnym gmachem użyteczności publicznej, mieszczącym się w samym centrum miasta i będący niejako „sercem” rynku. Codziennie, o każdej pełnej godzinie, rozbrzmiewa z niego hejnał miasta.

Obiekt usytuowany jest w południowo-zachodniej części Rynku. Jest to budynek murowany z cegły i kamienia, wolnostojący, oparty na planie prostokąta, dwutraktowy, z ryzalitem w ścianie południowej. Posiada trzy kondygnacje nadziemne oraz podpiwniczenie. Dach wielospadowy a nad wieżyczkami hełmy z iglicami. Okna różnej wielkości częściowo prostokątne, okrągłe lub zamknięte  ostrołukowo. Elewacja zróżnicowana, gzyms nad parterem oraz gzyms wieńczący. Balkony osadzone na kamiennych, profilowanych kroksztynach, z ażurowymi balustradami. Wejście główne od północy, znajdujące się pomiędzy dwiema belkami.

ratusz w Rzeszowie fot. Paulina Reczek

Ratusz w Rzeszowie – fot. Paulina Reczek

Najstarsze pomieszczeni parteru posiadają sklepienia żaglaste, zaś duża sala obrad ma drewniane stropy belkowe, wsparte na ozdobnych konsolach. Piękne sztukaterie, rzeźby, witraże i dekoracje malarskie, które przez lata tworzone były przez wybitnych polskich i zagranicznych artystów, uległy dewastacji podczas II wojny światowej. Dodatkowo podczas przeprowadzanych remontów usunięto część architektonicznych elementów, przez co stracił on wiele na swoim charakterze. W latach 1993-1996 przeprowadzono modernizację i rekonstrukcję wnętrz.

Obecnie rzeszowski Ratusz można obejrzeć wyłącznie z zewnątrz, jego wnętrze jest zamknięte dla zwiedzających ze względu na funkcję jaką spełnia, a mianowicie jest budynkiem administracji miejskiej.