Gmina Markowa to miejsce, gdzie historia splata się z legendą, a opowieści przekazywane przy wieczornym ogniu są równie żywe jak w czasach naszych pradziadków. Choć świat się zmienia, w Markowej nadal można usłyszeć echa dawnych historii– o duchach czuwających przy rozstajach dróg, o cudownych źródłach i o skarbach zakopanych w ziemi w czasach tatarskich najazdów.
Marek i początki wsi
Legenda o powstaniu Markowej opowiada o samotnym osadniku – Marku – który jako pierwszy osiedlił się wśród dzikich lasów. To on miał wykarczować pierwsze drzewa i dać początek wsi. Inna wersja tej historii sięga czasów kolonizacji niemieckiej – nazwa „Markhof” miała oznaczać „gospodarstwo graniczne”, co nawiązywało do XIII i XIV-wiecznych osadników.
Źródełko Marusza – cudowna woda z Husowa
W Husowie znajduje się legendarne źródełko „Marusza”, które miało wytrysnąć po modlitwach pasterki. Mieszkańcy od pokoleń wierzą, że jego woda ma właściwości lecznicze – szczególnie dla oczu i skóry. Choć nie ma na to naukowych dowodów, wielu nadal nabiera z niego wodę „na zdrowie”.
Tatarskie echa – opowieści z czasów najazdów
Wspomnienia o Tatarach są żywe do dziś. W legendach z Markowej i Husowa pojawia się postać gospodarza Tomasza, który w czasie najazdu schronił się w lesie. Tam miał spotkać tajemniczą postać – ducha, który przekazał mu ostrzeżenia i obietnicę lepszej przyszłości. Inne podania mówią o ukrytych skarbach i duchach poległych, które strzegą miejsca dawnych potyczek.
Duchy na rozstajach dróg
Stare kapliczki i rozstaje dróg w Markowej często są miejscem, gdzie – według miejscowych – pojawiają się duchy. Najsłynniejsza z legend mówi o kobiecie w czerni, która pojawia się przed wielkimi nieszczęściami. Nie mówi ani słowa — tylko stoi, ubrana w czarną suknię, z zasłoniętą twarzą. Kto ją zobaczył, musiał wrócić do domu i przez trzy dni nie wychodzić nigdzie po zmroku.
Mówi się, że kiedyś w Markowej podczas wielkiej burzy widziano ją trzy razy jednego dnia. Następnej nocy spaliła się stodoła na końcu wsi.
Zakopany skarb pod starą chatą
Opowieść o garnku złota pod jedną z najstarszych chat w Markowej to klasyczny motyw skarbu czekającego na odkrywcę. Według legendy został tam ukryty przez mieszkańców uciekających przed Tatarami. Choć nikt go nie znalazł, mieszkańcy mówią, że można go „wywąchać” wiosną, gdy w piwnicy unosi się ziołowy zapach.
Markowa – wieś opowieści
Te legendy pokazują, jak silne są korzenie lokalnej tożsamości Markowej. To dzięki nim miejsce to nie jest tylko punktem na mapie, ale żywą opowieścią, w której każda kapliczka, każdy zakręt drogi ma swoją historię.
Zbiory legend i podań z Markowej i okolic zawiera publikacja Zdzisława Nycza „Markowa – Legendy”.
