SYMBOLIKA TRADYCYJNEJ ŚWIĘCONKI

Koszyk wielkanocny, zwany również święconką, jest nieodłącznym atrybutem Świąt Wielkanocnych. Pokarmy, które do niego wkładamy symbolizują przede wszystkim zdrowie, płodność, szczęście i dobrobyt. W Polsce tradycja świecenia pokarmów w Wielką Sobotę pojawiła się w XIV w.

Początkowo obrzęd ten odbywał się w domach, gdzie gospodynie do poświecenia przygotowywały wszystkie potrawy wielkanocne. Później zwyczaj przeniesiony został do Kościoła. Wiklinowy koszyczek, udekorowany gałązkami bukszpanu i wyłożony białą serwetą powinien obowiązkowo zawierać siedem produktów, które symbolizują treść chrześcijaństwa:

Chleb – symbolizuje ciało Chrystusa, który podczas Wielkiego Czwartku przemienił swoje ciało w chleb, częstując nim Apostołów podczas ostatniej wieczerzy. Symbolizuje Chrystusa jako chleb życia. Wkładamy go do koszyczka, aby zapewnić sobie dobrobyt i pomyślność.

Sól – jest symbolem oczyszczenia i prawdy. Chroni potrawy przed zepsuciem i dodaje smaku, odstrasza zło i siły nieczyste.

Jajko – jest symbolem życia i nowego początku. To symbol triumfu życia nad śmiercią, nadzieja na życie wieczne. Dzielenie się nim umacnia rodzinne więzi. Może być też malowane i zwie się pisanką. Jajka zdobiono w celach magicznych. W ludowych wierzeniach zwyczaj ten uważany był za jeden z warunków zapewnienia ciągłości świata.
W Polsce pierwsze malowane jaja pochodzą z X wieku.

Chrzan – oznaka ludzkiej siły i zdrowia, jest to białe warzywo korzenne. Jest symbolem przypominającym cierpienie Chrystusa podczas męki, ponieważ wyciska łzy z oczu.

Ser – symbol zgody pomiędzy człowiekiem a zwierzętami i przyrodą. Symbolizuje przyjaźń.

Wędlina, kiełbasa, szynka – symbolizują zdrowie i dostatek materialny bo nie każdy mógł sobie pozwolić na ten szczególny pokarm.

Babka wielkanocna – jest symbolem umiejętności i doskonałości. Rośnie na drożdżach, symbolizuje wzrastanie wiary, nadziei i miłości.

Ponadto w wielkanocnym koszyku znaleźć można:

Masło – symbolizuje zarówno gorycz, jak i słodycz po śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa.

Baranka – to znak Chrystusa, odwołuje się do zwycięstwa życia nad śmiercią. Oznacza pokorę i łagodność. Czerwona chorągiewka jest symbolem Chrystusa Zmartwychwstałego. To zwyciężenie zła i odkupienie grzeszników.

Kurczaczka – symbol nowego życia. Jego  żółty kolor symbolizuje też wiosenne słoneczko.

Zajączka – znak odradzającej się przyrody, wiosny, ze względu na to, że lubi zieloną trawkę. Jest też symbolem płodności i życia.

Wodę – przedstawia Ducha Świętego który obmywa nas z win. Symbolizuje odrodzenie człowieka. Służy do psot w lany poniedziałek.

Bukszpan – jego zielony kolor jest symbolem nadziei. Ze względu na zielone liście które cały czas zachowują świeżość stał się symbolem wieczności i ciągłego odradzania się przyrody. Symbol świata, przyrody.

Autor: Paulina Szczepanik
Pracownik Muzeum Ziemi Leżajskiej

Kalwaria Pacławska: Misterium Męki Pańskiej

W Wielki Piątek, na Kalwarii Pacławskiej tradycyjnie już odbyło się Misterium Męki Pańskiej składającej się z Drogi Krzyżowej oraz towarzyszącej jej inscenizacji.

W wydarzeniu udział wzięło ponad 30 aktorów, oraz ok. 300 widzów. Całość trwała ponad 3 godziny i odbyła się na „Dróżkach” rozlokowanych na kalwaryjskich zboczach. Przypomnijmy że Dróżki Męki Pana Jezusa, rozlokowane są w ten sposób, aby łączna długość odpowiadała rzeczywistym odległościom w Ziemi Świętej.

Całość inscenizacji składała się z trzech głównych elementów. Zaczęło się przy kapliczce „Domek Matki Bożej”, gdzie zainscenizowana została Ostatnia Wieczerza, a następnie pojmanie Jezusa w Ogrójcu. Drugi ważny element miał miejsce na tzw. Gradusach, gdzie odegrany został Sąd u Piłata. Ostatni z dużych elementów inscenizacji miał miejsce już na wzgórzu kalwaryjskim, gdzie pokazane zostało Ukrzyżowanie Jezusa. Oczywiście pomiędzy odprawiona także pozostałe stacje Drogi Krzyżowej (a właściwie Dróżek Pana Jezusa, na które składa się więcej elementów)

 

Leżajsk: „Turki idą…”

8 kwietnia w  Muzeum Ziemi Leżajskiej odbędzie się uroczysta parada straży grobowej ph. „Turki idą…”. Wydarzenie to ma na celu przywrócenie tej pięknej miejscowej tradycji.

W programie: uroczysta Msza Święta w kościele farnym pw. Trójcy Świętej w Leżajsku, przejście spod kościoła farnego na dziedziniec przy Muzeum Ziemi Leżajskiej, pokaz musztry Straży Grobowej (Turków) z Gminy Tryńcza – oddział z Jagiełły, poczęstunek tradycyjnym żurem wielkanocnym oraz otwarcie wystawy czasowej w MZL pt. „Turki i inne zwyczaje wielkanocne”.

Więcej szczegółów na plakacie.

Krosno: „Od ucznia do mistrza”. Tym razem Michał Mięsowiczowicz – zegarmistrz z Krosna

Wystawa „Od ucznia do mistrza” – tym razem poświęcona będzie Michałowi Mięsowiczowi – zegarmistrzowi z Krosna Muzeum Rzemiosła w Krośnie ma swoją siedzibę w tak zwanym „domu z zegarem”, usytuowanym przy obecnej ul. Piłsudskiego 19, dawnej Krakowskiej. Nie każdy wie, że właśnie tam mieściła się  Pierwsza Krajowa Fabryka  Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza – dlatego dla muzealników to postać szczególnie bliska.

25 marca mija 80. rocznica śmierci tego wybitnego zegarmistrza, obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Krosna. Z tej racji dziesiąta – jubileuszowa – odsłona cyklu wystaw „Od ucznia do mistrza” zyskuje charakter specjalny i wyjątkowy, odbiegający od dotychczasowej formuły. Poprzednie prezentacje poświęcone były historii poszczególnych rzemiosł, związanych z dziejami Krosna. Tym razem rzemiosło zegarmistrzowskie służy jako tło, na którym  muzealnicy chcą  ukazać postać Michała Mięsowicza.

– W dziejach państw, miast, regionów co jakiś czas pojawiają się osoby nieprzeciętne, które w różnych aspektach życia często wyprzedzają swoją epokę, swoim zaangażowaniem i empatią oddziaływają na otoczenie. Wyróżnia ich niepospolity umysł, prekursorstwo, odkrywczość a także wrażliwość i umiejętność postrzegania świata z myślą o potomnych. Do takiej elity z pewnością należy Michał Mięsowicz – opowiada Ewa Mańkowska, dyrektor Muzeum Rzemiosła w Krośnie.

– Dla nas muzealników – użytkowników domu Mięsowicza jest to szczególnie ważna wystawa, dlatego zapraszamy krośnian, by zechcieli odwiedzić Piwnicę PodCieniami i poznać Michała Mięsowicza – zegarmistrza, którego wrażliwość na sprawy społeczne sprawiła, że nigdy nie pozostał bierny wobec potrzeb mieszkańców Krosna – podsumowuje.

Na czas wystawy w Piwnicy PodCieniami zwiedzający odnajdą ducha dawnej fabryki zegarów wieżowych, obejrzą mechanizmy zegarowe, zegary i ich elementy, zajrzą do zaaranżowanego zakładu zegarmistrzowskiego. Mięsowicz jako znamienity krośnianin – chluba ówczesnego miasta – angażował się w jego  życie jako cechmistrz, wiceburmistrz, radny. W związku z tym na wystawie dostępne będą dokumenty związane z tą częścią jego biografii. Mięsowicz to również głowa znamienitej familii: syn, brat, mąż, ojciec i dziadek zaangażowany w życie rodzinne – wystawa pełna będzie starych fotografii rodzinnych, doskonale oddających obraz ówczesnej epoki.

Chcąc dodatkowo upamiętnić postać Michała Mięsowicza i podkreślić rolę dawnej fabryki, Muzeum Rzemiosła postanowiło odtworzyć na podstawie archiwalnych fotografii zwieńczenie dawnej bramy prowadzącej do posesji.  Jej elementy w dużej mierze zostały wykonane rzemieślniczym sposobem przez pracowników muzeum. Zaprojektowana, wykuta na przedwojennym kowadle i ręcznie malowana – niebawem będzie gotowa i pozostanie przed muzeum na stałe.

Otwarcie wystawy „Od ucznia do mistrza. Michał Mięsowicz – zegarmistrz” połączone z dorocznym Świętem Rzemieślników i symboliczną ceremonią przyjęcia uczniów do nauki rzemiosła, odbędzie się 15 marca o godzinie 18.00 w Piwnicy PodCieniami (Rynek 5). Wystawa będzie czynna od 16 marca do 24 czerwca 2018r. Bilety w cenie 5 zł (normalny) oraz 3 zł (ulgowy) dostępne są w Punkcie Informacji Kulturalno-Turystycznej (powyżej Piwnicy PodCieniami).

ź: UM Krosno

Leżajsk: Dzień Kobiet w Muzeum Ziemi Leżajskiej

Dzień Kobiet to święto szczególne dla wszystkich Pań, tym bardziej, że od ubiegłego roku oficjalnie ma ono status międzynarodowy. Chcąc należycie uczcić tak ważny dzień, Starosta Leżajski Marek Śliż wraz z Dyrektorem Muzeum Ziemi Leżajskiej Jackiem Kwiecińskim, przygotowali dla kobiet wyjątkowy prezent w postaci bogatego programu artystyczno-kulturalny.

W dniu 8 marca Muzeum Ziemi Leżajskiej przygotowało wiele atrakcji, zaś największą z nich – poza słodką niespodzianką jaką była szarlotka podana z lodami – był występ bieszczadzkich zakapiorów, tj. zespołu MELISA BLUES BAND, który gościł w naszym regionie po raz pierwszy. W jego repertuarze znalazła się zarówno poezja śpiewana, jak i bieszczadzki blues.

Panie, które zdecydowały się wziąć udział w wydarzeniu, tuż po przekroczeniu progów Muzeum zostały obdarowane przez Starostę Leżajskiego, Wicestarostę i Dyrektora Muzeum symbolicznymi różami. Spotkanie rozpoczął montaż słowno-muzyczny składający się z życzeń od panów z całego powiatu leżajskiego. Następnym punktem programu była prelekcja dr Janusza Fedirko, pt. „Walka Kobiet o Niepodległość”. Zaprezentowany wykład poświęcony był niedocenionej rolki kobiet w walce o niepodległość.

Dodatkową atrakcją przed koncertem był występ iluzjonisty – Przemysława Wilka – artysty estradowego, iluzjonisty, magika, który swoją pasją i talentem podzielił się z innymi, prezentując zadziwiające sztuczki magiczne.

Muzeum Ziemi Leżajskiej przygotowało także specjalnie na ten dzień autorską wystawę okolicznościową, pt. „Matki Niepodległości”. Wystawa składa się z 17 plansz, na których zostały zaprezentowane sylwetki wybitnych kobiet walczących o niepodległość.

Dzień Kobiet jest uczczeniem pamięci sufrażystek walczących o równouprawnienie kobiet, równe traktowanie w pracy i taką samą wypłatę za jednakowo wykonaną pracę. Początki obchodów tego święta związane są ze strajkami w Stanach Zjednoczonych. Podczas jednego z nich, w 1909 roku kobiety sprzeciwiające się uciskowi w firmie, zostały zamknięte w fabryce, gdzie wybuchł pożar.

Dlatego od 1910 roku obchodzi się Dzień Kobiet jako uczczenie pamięci i poświęcenia tych kobiet. Ustanowiła go Międzynarodówka Socjalistyczna w Kopenhadze. Z założenia Dzień Kobiet miał służyć utrwalaniu idei równości.

W większości krajów Dzień Kobiet obchodzi się 8 marca. Są jednak wyjątki, ponieważ w Tunezji święto to obchodzi się 13 sierpnia. Początek marca został wybrany nie przez przypadek, gdyż jest on powiązany z rzymskimi obchodami Matronaliów, tj. święta macierzyństwa oraz płodności. W tym dniu kobiety były traktowane w sposób wyjątkowy, dawano im prezenty i spełniano ich życzenia.