histografy.pl

49 lat od samospalenia Ryszarda Siwca

8 września 1968 w Warszawie Ryszard Siwiec dokonał samospalenia, w proteście wobec inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.  Do wydarzenia doszło podczas dożynek na stadionie X-lecia w Warszawie. Siwiec oblał się łatwopalną substancją, a następnie podpalił. Ugaszano go i odwieziono do szpitala, gdzie zmarł 12 września 1968 roku.

Siwiec urodził się 7 marca w Dębicy, ukończył studia filozoficzne we Lwowie, w trakcie wojny walczył w szeregach Armii Krajowej. Po wojnie pracował jako księgowy w Przemyślu.  W swoim testamencie następująco tłumaczył motywy swojej decyzji:

Ludzie, w których może jeszcze tkwi iskierka ludzkości, uczuć ludzkich, opamiętajcie się! Usłyszcie mój krzyk, krzyk szarego, zwyczajnego człowieka, syna narodu, który własną i cudzą wolność ukochał ponad wszystko, ponad własne życie, opamiętajcie się! Jeszcze nie jest za późno!

Upamiętnienie:

Siwiec pośmiertnie został odznaczony Orderem Odrodzenia Polski w 2003 roku, czeskim Orderem Tomasa Masaryka,  oraz słowackim Orderem Podwójnego Białego Krzyża. Jako ciekawostkę można wspomnieć, że rodzina odmówiła przyjęcia Orderu Odrodzenia Polski z rąk Aleksandra Kwaśniewskiego.  Na jego cześć nazwano, również jeden z mostów w Przemyślu, łączący ulice Borelowskiego i Bohaterów Getta.

fot. historykon.pl

Dębica- Rocznica bitwy na Kałużówce

26 sierpnia wyruszył Pieszy Rajd Szlakiem Partyzanckim szlakiem żołnierzy AK Obwodu Dębica. Następnego dnia rozpoczęły się uroczystości związane z rozegraną 73 lata temu potyczką na Kałużówce. Jest uważana za największą bitwę partyzancką w Polsce południowo-wchodniej.


Przebieg przejścia

Rajd zorganizowany z inicjatywy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Dębicy rozpoczął się popołudniu z budynku gimnazjum w Gumniskach, którego patronem jest mjr Adam Lazarowicz, dowodzący oddziałami Armii Krajowej w starciu. Ścieżka wiodła przez miejsca związane z działalnością tej podziemnej organizacji wojskowej, które otoczone były malowniczym krajobrazem. Osoby przechodzące tą trasą, polecają ją wszystkim zamiłowanym w pieszych wędrówkach i historii. Punktem końcowym było dotarcie na polanę na Kałużówce.

Spotkanie pokoleń

Na miejscu uczestnicy rozbili namiot i rozpalili ognisko. Łąka została przygotowana pod wieczornicę partyzancką. Swoją obecnością zaszczycili: Pani Danuta Iwan, mjr Zbigniew Lazarowicz ps. „Bratek” oraz mjr Jerzy Kruzensztern. Goście korzystając ze „Sztafety Pokoleń”, opowiadali o swoich czynach i „zarażali” młodych miłością do Boga i Ojczyzny. W miarę możliwości zostali oni na wspólnych śpiewach i rozmowach do godzin wieczornych. Młodzi patrioci zaś zostali w lesie na spoczynku.

Centralne uroczystości

Następnego dnia dobyły się centralne uroczystości na polanie rozpoczęte Mszą Św. W jej trakcie celebrans wygłosił homilię, w której skorzystał z fragmentów grypsów płk. Łukasza Cieplińskiego. Na zakończenie głównych obchodów zostały złożone wieńce przez delegacje. Na polanie były dostępne również stoiska różnych organizacji. Można było kupić gadżety z motywami patriotycznymi, jak skorzystać z okazji zrobienia sobie zdjęcia w żołnierskim umundurowaniu.

 

Amerykańskie archiwalia z II Wojny Światowej trafiły do Rzeszowa

23 sierpnia w rzeszowskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej pojawił się Mark James Looney. Wizyta ta miała na celu przekazanie albumu z wycinkami prasowymi pochodzącymi z amerykańskiego dziennika „Hartford Courant”, dotyczącymi wybuchu wojny w Europie we wrześniu 1939 r.

Archiwalia przekazane przez Marka J. Looneya zawierają informacje dotyczące prowadzonych działań wojennych w Europie, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń rozgrywających się w Polsce po najeździe hitlerowskich Niemiec i bolszewickiej Rosji na nasz kraj.

Skąd pomysł by Amerykanin przekazał swoją rodzinną pamiątkę akurat w ręce rzeszowskiego IPN? Powód jest dość prozaiczny. Marka Looney’a łączą z Polską i Rzeszowem powiązania biznesowe, dlatego po konsultacji z Eugeniuszem Krzysikiem (obaj panowie reprezentują firmę UTC Aerospace System) postanowił przekazać cenny album w ręce rzeszowskiego oddziału IPN.

Album został wykonany przez ojca ofiarodawcy – Jamesa Josepha Looney’a III. Jak tłumaczył sam zainteresowany, jego ojciec miał nadzieję, że kiedyś te teksty i zdjęcia posłużą edukacji młodszych pokoleń i pomogą uniknąć powtórzenia tragicznych wydarzeń wojennych.

Przekazany Instytutowi Pamięci Narodowej album rodzina traktuje jako swoistą pamiątkę i przesłanie zostawione przez Jamesa i Tommy Looney’ów. Jest dla nich cennym źródłem, z którego James, jako młody chłopak, dowiedział się o okrucieństwach wojny. James J. Looney prosił o przekazanie albumu osobie lub instytucji, która mogłyby uczyć młodsze pokolenia o tragicznej historii II wojny światowej.

Jak informują pracownicy rzeszowskiego IPN: „Album wzbogacił nasz zasób archiwalny, zostanie zdigitalizowany i będzie udostępniony w czytelni IPN-u w formie elektronicznej zainteresowanym historykom, studentom i dziennikarzom. W wersji oryginalnej będzie prezentowany podczas Nocy Muzeów lub na wystawach. Przekazany album posłuży kolejnym pokoleniom do poznawania wciąż odkrywanej historii.”

Zdjęcie: rzeszow.ipn.gov.pl (Na zdjęciu od prawej szef rzeszowskiego odziału dr Dariusz Iwaneczko, obok niego Mark J. Looney)
Źródło: rzeszow.ipn.gov.pl

 

NBP wprowadził nowy banknot kolekcjonerski

Od poniedziałku Narodowy Bank Polski wprowadzi do obiegu nowy banknot kolekcjonerski o wartości nominalnej 20 zł. Upamiętnia on 300-lecie koronacji Obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej.

Zainteresowanie nowym banknotem jest spore. Już od poniedziałku przed oddziałem NBP przy ulicy 3 Maja ustawiały się kolejki chętnych, gotowych do zakupu nowego banknotu. 

Banknot ten ma upamiętniać 300–lecie  koronacji Cudownego Obrazu Matki Bożej w 1717 roku (koronacja była dopełnieniem ślubów jasnogórskich króla Jana Kazimierza). Była to pierwsza, dokonana poza Rzymem i Italią, koronacja Obrazu Matki Bożej.

Jak wygląda banknot?
Na przedniej stronie banknotu zostały ukazane korony ofiarowane przez papieża Klemensa XI (skradzione w 1909 roku). Pod koroną Dzieciątka na tle stylizowanych lilii andegaweńskich znajduje się monogram maryjny jako jedno z zabezpieczeń banknotu, tzw. recto-verso. Po prawej stronie widnieją stylizowane motywy wici roślinnej z barokowej ramy Cudownego Obrazu. Znakiem wodnym jest herb pauliński przedstawiający kruka z bochenkiem chleba w dziobie oraz dwa lwy wspierające się o pień palmy. W górnym lewym rogu umieszczono motyw roślinny z antepedium ołtarza w kaplicy Matki Bożej, wykonanego z okazji koronacji.

Na rewersie banknotu widzimy rycinę wydaną w Rzymie w 1717 roku, przedstawiającą koronację Cudownego Obrazu Matki Bożej. Po lewej widnieje plan klasztoru jasnogórskiego z obwarowaniem fortecznym, a poniżej lilia andegaweńska. Po prawej stronie znajduje się natomiast motyw roślinny z ramy Obrazu i znak wodny – herb paulinów.

Banknot, zaprojektowany został przez Justynę Kopecką, wyemitowany zostanie w nakładzie 55 tys. sztuk. Można go zakupić w cenie 60 zł w Oddziałach Okręgowych NBP.

Źródło: własne, Gospodarka Podkarpacka